ÁP DỤNG XU HƯỚNG PHỤC HỒI CẢNH QUAN TẠI DỰ ÁN FISH TAIL PARK (CÔNG VIÊN ĐUÔI CÁ), THÀNH PHỐ NAM XƯƠNG, TRUNG QUỐC

Công viên Đuôi Cá nằm ở thành phố Nam Xương, trong vùng đồng bằng ngập lũ sông Dương Tử ở miền trung đông Trung Quốc. Turenscape đã biến một khu đất rộng 126 mẫu Anh bị tàn phá nặng nề thành một khu rừng nổi kỳ ảo, có chức năng điều tiết nước mưa, cung cấp môi trường sống cho động vật hoang dã, mang đến nhiều cơ hội giải trí và giúp người dân địa phương kết nối với thiên nhiên theo một cách mới. Tất cả những điều này đã tạo nên bản sắc độc đáo cho Khu Mới, đóng vai trò là chất xúc tác cho sự phát triển đô thị ở khu vực xung quanh.

Công viên Đuôi Cá cung cấp một mô hình có thể nhân rộng về thiết kế thiên nhiên đô thị cho các vùng có khí hậu gió mùa hoặc biến đổi, có thể giải quyết nhiều thách thức về lũ lụt, phục hồi môi trường sống và nhu cầu giải trí. Dự án này là một phần trong nỗ lực lớn hơn của kiến ​​trúc sư cảnh quan nhằm chứng minh rằng có thể mở ra không gian mới trong các thành phố, không chỉ cho con người mà còn cho thiên nhiên và cho những lực lượng mạnh mẽ như bão gió mùa, vốn thúc đẩy các quá trình tự nhiên quan trọng.

Hình 1: Chỉ trong ba năm và với ngân sách khiêm tốn, bãi rác đô thị cũ và trang trại nuôi cá bỏ hoang đã được biến đổi thành một khu rừng nổi, cung cấp các dịch vụ hệ sinh thái toàn diện và trở thành một trong những công viên đô thị được tham quan nhiều nhất trong khu vực. Nguồn: https://worldlandscapearchitect.com

Biến bãi rác đô thị thành hồ nước lung linh với những hòn đảo xinh đẹp

Lấy cảm hứng từ khái niệm cổ xưa về canh tác trên vùng đất ngập nước và các kỹ thuật san lấp đơn giản như hệ thống vườn nổi Chinampas của người Aztec, tro than đổ tại chỗ đã được tái chế và trộn với đất từ ​​bờ ao cá để tạo ra nhiều hòn đảo nhỏ. Đồng thời, một hồ chứa có khả năng chứa được mực nước dâng cao hai mét (6,5 feet) đã được tạo ra, cung cấp khả năng thu gom tới 1 triệu mét khối nước mưa chảy vào.

Hình 2: Một hồ nước với nhiều hòn đảo nhỏ được tạo thành từ tro tàn và rác thải tái chế biến đổi thành các khu vườn. Nguồn: https://worldlandscapearchitect.com

Một khu rừng thích nghi với lũ lụt ở trung tâm công viên

Lấy cảm hứng từ cảnh quan đầm lầy thích nghi với lũ lụt mùa gió mùa tự nhiên của hồ Poyang, công ty đã chọn các loài cây có khả năng sống sót trong điều kiện mực nước dao động, bao gồm Taxodium distichum, Taxodium distichum var. imbricatum và Metasequoia glyptostroboides. Vì mực nước dao động thường làm lộ ra những bờ hồ lầy lội cằn cỗi, nên các loại cây đất ngập nước lâu năm và hàng năm đã được trồng dọc theo bờ hồ và rìa đảo, và cây sen cung cấp lớp phủ hồ hiệu quả cao.

Một tuyến đường dành cho xe đạp và đường dịch vụ chạy dọc theo rìa công viên. Một mạng lưới các lối đi bộ và bục quan sát bao quanh hồ và cung cấp lối vào các hòn đảo có rừng, mang đến cho du khách vô số cơ hội khám phá. Lối đi bộ được thiết kế để bị ngập trong các trận lũ lụt 20 năm và lũ lụt mùa mưa hàng năm, có thể khiến khu vực trung tâm của công viên không thể tiếp cận được trong vài ngày. Trong khi các đường đi bộ và đường xe đạp hình tròn nằm trên mực nước lũ lụt 20 năm, thì lối đi bộ và các bục quan sát được làm bằng bê tông đúc sẵn, tách rời khỏi mặt đất hoặc nổi trên mặt nước, và có thể dễ dàng được rửa sạch sau khi bị ngập, cùng với các băng ghế được làm bằng nhôm.

Hình 3: Hệ thống đường đi bộ và bệ quan sát mang đến cho du khách trải nghiệm hòa mình vào thiên nhiên, nơi có thể bị ngập lụt trong các trận lũ lụt 20 năm một lần và lũ lụt mùa mưa hàng năm, khiến khu vực trung tâm của công viên không thể tiếp cận được trong vài ngày. Nguồn: https://worldlandscapearchitect.com

Một khu vực ven sông giải trí nơi thành phố và thiên nhiên giao thoa

Khu rừng trung tâm trên mặt nước, bị ngập trong những trận lũ lụt mùa mưa hàng năm, mang đến cơ hội khám phá thiên nhiên và trải nghiệm đầm lầy “hoang dã”, đầy thú vị. Trong khi đó, khu vực ven sông ở ngoại vi công viên được thiết kế để ứng phó với lũ lụt 20 năm và cung cấp một khu vực đáp ứng nhu cầu giải trí của người dân địa phương, bao gồm sân chơi tự nhiên, bãi biển, đài phun nước và bãi cỏ. Ngoài ra còn có các vùng đất ngập nước nhân tạo bậc thang được thiết kế để lọc nước thải đô thị.

Hình 4: Thành phố và thiên nhiên giao thoa một cách tự nhiên. Nguồn: https://worldlandscapearchitect.com

Hình 5: Các lối đi bộ phục vụ nghỉ ngơi thư giãn, hoà nhập thiên nhiên. Nguồn: https://worldlandscapearchitect.com

Thiết kế hiện đại và những điểm nhấn thu hút

Cầu, bệ quan sát, vọng lâu và tháp ngắm cảnh được bố trí cẩn thận để tạo nên những điểm nhấn thu hút. Thiết kế hiện đại của chúng giúp mang đến cho thành phố cổ kính, có niên đại hơn 2.000 năm, một cảm giác hiện đại và tiến bộ. Tấm nhôm đục lỗ là vật liệu chính được sử dụng cho các công trình, tạo nên sự tương phản ấn tượng với khung cảnh thiên nhiên. Tại lối vào chính của công viên, một quán ăn được tích hợp với cầu vượt bắc qua con đường sáu làn, kết nối Công viên Đuôi Cá với Công viên Hồ Aixi lân cận.

Tấm nhôm đục lỗ là vật liệu chính được sử dụng trong các thiết kế hiện đại cho các công trình lắp đặt, cầu, bệ, vọng lâu và tháp quan sát, tạo nên sự tương phản ấn tượng với khung cảnh thiên nhiên xung quanh.

Hình 6: Một cầu vượt được tích hợp với phòng trưng bày nghệ thuật và quán cà phê, tạo nên điểm thu hút cả ngày lẫn đêm mang đến tầm nhìn bao quát toàn cảnh đường chân trời của thành phố. Nguồn: https://worldlandscapearchitect.com

 Một khu đất rộng 126 mẫu Anh bị tàn phá nặng nề đã được biến đổi thành một khu rừng nổi kỳ ảo, có chức năng điều tiết lũ lụt, cung cấp môi trường sống cho động vật hoang dã, mang đến nhiều cơ hội giải trí và một cách thức mới để kết nối với thiên nhiên, tạo ra một mô hình có thể nhân rộng để giải quyết nhiều thách thức về lũ lụt, phục hồi môi trường sống và nhu cầu giải trí.

 Tài liệu tham khảo:

[1] https://www.iconic-world.com/directory

[2] https://www.asla.org/news-insights/press-releases/asla-announces-2025-professional-awards

 Nguyễn Hoàng Linh

Nhóm chuyên môn Kiến trúc cảnh quan, Khoa Kiến trúc & Quy hoạch, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội